تجربه زیسته

فوتبال وتمدن بدن

A

 بخشی از جذابیت صنعت فوتبال بی­شک ناشی از حضور عینی "بدن" در استادیوم­ها و جلوي دوربین­های تلویزیونی است. "بدن" در فوتبال، به طور کامل "نمایش" داده می­شود و از قواعدی پیروی می­کند. شاید بتوان گفت فوتبال جایی است که "بدن" اعتبار از دست رفته­اش در دنیای مدرن را بار دیگر به دست می­آورد.

بدن در وضعیت جدید در برابر قدرت "تکنولوژی" و "قانون"، هضم و سرکوب شد و به"ذهن" تقلیل یافت.در واقع بدن در دوره جدید تبدیل به پوسته­ای شد که تنها از "ذهن" مراقبت می­کرد. کارهای سخت بدنی مرسوم در دنیای سنت، به تکنولوژی محول و تحت انقیاد "قانون"، بدن پنهان شد.

در زمین­های کشاورزی، بدن آزاد و رها به نظر می­رسید و میزان توانایی و قدرتش، میزان محصول و درآمد را تعیین می­کرد؛ حتی از بدن حیوانات نیز همین تعبیر وجود داشت؛امادر دنیای جدید، قانون و تکنولوژی، بدن را محدود و تضعیف و آن را تبدیل به "هدف مصرف" کرد. در وضعیت پیشین، بدن "ابزار مصرف" بود، یعنی وسیله­ای بود که برای تولید و سپس مصرف به کار برده می­شد (سوژه تغییر)، اما در دوره متأخر، این مصرف بود که  بدن را صورت بندی کرد، تنظیم کرد، آرایش کرد و لاغر کرد تا مصرف کند (ابژه تغییر). به عبارتی دیگر بدن، "هدف مصرف" شد.

اما فوتبال جایی است که بدن باز به اعتبار گذشته­اش برمی­گردد و سوژگی خود را احیا می­کند. ساق پای بازیکنان مطرح فوتبال، بیمه می­شود و بازوها در معرض نمایش قرار می­گیرد.

B

 فوتبال به غیر از رجعت مجدد به "بدن" با بهره­گیری نامتعارف از اعضای آن، اهمیتش را دو چندان می­سازد. قوانین فوتبال دست را تبدیل به "تابو" می­کنند و با اصرار بر استفاده از پا، سویه­های پنهان و مغفول توانایی این عضو بدن را آشکار می­سازند. به عبارت دیگر، قوانین و مقررات با نظارت داور، به بدن، قاعده و نظم می­دهند و این همان مکانیسم "تمدن" است.

به تعبیر نوربرت الیاس، تاریخ متمدن شدن، تاریخ تربیت و تنظیم بدن است. او در مقایسه­ای که میان جوامع پیشین و جوامع امروزی می­کند به این جمع­بندی می­رسد که در جوامع قدیمی، بدن مردم تحت قیود نبود، رها و آزاد بود و مردم کمتر دچار شرم و حیا می­شدند. با پیشرفت جوامع، شیوه­های بروز و ظهور بدنی، انضباط بیشتری یافت و با سخت­گیری­های منظم ­تری همراه شد.پس می­توان گفت که در فوتبال، افراد ضمن اینکه با بدن­های حریف در مبارزه هستند با بدن خودشان هم مبارزه یا به عبارت رایج­تر رقابت می­کنند؛ مبارزه علیه تمنیات و امیال بدن.

 در صنعت فوتبال درعین اینکه بدن بار دیگر (همچون گلادیاتورها) به گونه­ای "عینی" عرضه می­شود  -بندA- اما (برخلاف گلادیاتورها) به گونه­ای "عینی" نیز توسط قانون، تنظيم می­شود.اين دوسويگي شامل همه پدیده های مدرن می شود.

فوتبال نمادی از تمدن است؛ انضباط ، کنترل بر نفس ودرعین حال هماهنگی با دیگران، تقسیم وظایف و کار.